Prof. mr. Jaime Saleh na prome simposio di Reino
ORANJESTAD (AAN) – Un di e oradornan na e prome simposio di Reino den Center for Innovation dr. Edward Cheung, tabata Prof. mr. Jaime Saleh. Un persona erudita cu no mester mucho introduccion. Prof. mr. Saleh tabata gobernador di Antias, Presidente di Corte Comun y Profesor Emeritus den “Constitutioneel Koninkrijksrecht” na Universidad di Utrecht.
Den su discurso titula “Un vision conhunto riba e balor adicional di Reino den un futuro conhunto” a capta atencion di esnan presente. Den palabranan cla Saleh a trece su puntonan di bista dilanti.
Den su introduccion el a bisa cu a bira tempo pa Reino yega na un vision comun di e balor adicional di nos tur hunto den Reino pa asina, cu un dinamismo fresco pa nos comunidadnan, yega na un miho futuro.
“Dinamismo ta un elemento esencial den un comunidad. E ta percura pa desaroyo. E ta brinda sociedad e oportunidad pa por acelera riba cambionan. Dinamismo ta bay man den man cu adelanto y creatividad. Dinamismo ta engrandece oportunidad pa tur hende”, Saleh a quote Balkenende aki y na mes momento bisando cu e ta masha di acuerdo cu e ponencia aki.
“Ta pesey cu pa loke ta Reino nos ambicion mester ta: un miho futuro pa tur hende den Reino”.
Gobierno di Aruba ta cana dilanti: Saleh tabatin palabranan di hopi aprecio pa gobierno di Aruba cu a tuma un bes mas e iniciativa pa organiza e seminario aki den cooperacion cu Universidad di Aruba. “Ultimo tempo gobierno di Aruba riba hopi tereno ta tuma rienda den drecha e relacionnan dentro di Reino y duna mas contenido na esaki”.
Saleh a sigui bisa cu Corsou y Sint Maarten ta bezig riba otro tereno y no ta pone mucho atencion riba nos relacion cu Reino, pero ta hopi crucial pa e gobiernonan di e paisnan di Reino keda activo riba e tereno aki na bienestar di nan comunidadnan. Esaki a keda palabra na e prome Conferencia di Reino dia 14 di December 2011, na unda e mensahe tabata hopi cla.
Mester traha duro na un confianza nobo den futuro di e comunidadnan di Reino. E islanan di Caribe a scoge pa keda den Reino y mester traha riba e relacion aki. Problemanan cu ta ripiti nan mes y e falta di confianza no ta necesario dentro di Reino, segun Saleh, si partidonan comporta nan mes manera mester ta como miembronan di un comunidad grandi, Reino Hulandes.
Saleh a bay den profundo riba e termino “autonomia” pa comenta cu hopi bes el a yega di expresa cu “autonomia” den e relacionnan cu Reino ta algo relativo. Tanten cu e paisnan ta hunto den un comunidad manera Reino, nan ta obliga di traha hunto y unda mester, yuda otro. Un cooperacion duradero basa riba respet y comprension mutuo cu enfoke riba proceso di cambionan necesario, ta conduci cu tur parti di Reino ta keda luganan bon pa biba.
Forma di cooperacion: Reino mester mustra su balor adicional door di laga tur miembro para mas fuerte den nos mundo dinamico. Pesey ta bon pa nos tur den Reino traha hunto. Hunto nos mester mustra kico ta e balor adicional di Reino. E grandura di e islanan e ora ta bira menos relevante. Loke si ta di gran importancia ta un liderazgo fuerte di hendenan cu conocemento, habilidad, capacidad y integridad, mescos tambe un vision serio cu ta hopi importante pa sostene ambicion y expectativanan di henter e comunidad y pa por desaroya strategianan duradero.
Ta pesey mester bay en busca di consenso riba e forma di cooperacion. Gobernacion drechi y mantencion di ley mester fungi como e pilarnan normativo mas importante den e relacionnan statutorio. Ciudadanonan no tin nada na metanan si no ta duna esaki contenido. E ciudadano mester por conta riba un sociedad na unda prosperidad, bienestar y respet ta loke ta domina. Un sociedad cu ta duna nan e oportunidad pa bay dilanti.
Relacion cu Union Europeo: LGO, LGO estilo nobo of UPG. Prof. mr. Saleh a bay den profundidad riba e tema LGO/LGO estilo nobo of UPG. Ora ta papia di pone den practica e importancia di e balor adicional di Reino, mester implica aki Union Europeo tambe. E islanan di Caribe tin un relacion di LGO cu Union Europeo cu segun decision di Raad van State ta keda na vigor ta fin di 2013. Na Aruba tin un discusion andando riba cua status scoge.
Algun hende ta prefera e status UPG y otronan kier keda cu e status LGO. Den e vision di e actual gobierno di Aruba cu a worde presenta na december 2010 ta worde treci dilanti cu pa complementa e maneho den relacion cu Reino, e relacion di Aruba cu Union Europeo mester worde converti den un partnership strategico. Pa realisa esaki mester bin un cambio den pensamento na Aruba mes, pero tambe den tur parti di Reino.
Tanten cu cerca hopi hende na Aruba e desconfianza ta keda e incentivo politico mas importante y no ta worde realisa cu un relacion cu Reino of Europa ta un situacion win-win, e relacionnan aki dificilmente por desaroya nan mes den un partnership strategico, Saleh a quote aki gobierno di Aruba. E vision ta bayendo mas den direccion di un LGO estilo nobo. Gobierno di Aruba ta haya cu e escogencia final mester ta resultado di un referendum bou e poblacion di e isla.
Un bon biña: Na final di su discurso Saleh a bisa cu den un articulo di e buki “Veranderend Curaçao” (1999) e Minister Plenipotenciario di e tempo ey Eduard ‘Dito’ Mendes de Gouveia a bisa “Statuut por worde compara cu un biña cu ta haya e oportunidad pa madura prome e por worde bebi. E proceso di maduracion ta den pleno marcha.
Nos ta en busca ainda di e miho temperatura pa laga e ‘bouquet’ di e biña noble aki desaroya pa asina e ta den forma optimal pa worde saboria den e miho ambiente. Ta importante pa trata e biña cu e respet cu e merece. Despues di casi 45 aña nos mester ta capaz pa por trece den practica letra y espirito di Statuut. E ta un arte pa laga e bouquet di Statuut yega na su desaroyo”.
Saleh ta caba su discurso bisando cu despues di mas di 55 aña e tempo a yega pa e ciudadanonan di Reino por saboria e bouquet di e biña aki y cu tur gobierno y pais den Reino activamente y den concreto mester traha hunto y pone den practica loke mester pa por promove prosperidad y bienestar di e poblacion di tur ciudadano.



